Turks leren

 

De vorige les

De lessenindex

De volgende les

De zevenentwintigste les - Samenstellingen

Inleiding

Voor ik door ga met de werkwoorden en het lijdend voorwerp en de vele andere dingen uit te leggen, is het nu hoge tijd om over samenstellingen te babbelen.  Een samenstelling is het samenvoegen van twee woorden tot één nieuw woord, bijvoorbeeld : liefde + lied = liefdeslied.

Een samenstelling in het Turks ontstaat door de twee woorden achter elkaar te plaatsen en de suffix van de 3de persoon aan het laatste woord te voegen.

liefdeslied wordt dus liefde (aşk) + lied (şarkı) + suffx (-(s)İ) = aşk şarkısı

 

Voorbeelden

bilgisayar (computer) oyun (spel) bilgisayar oyunu
sevgi (liefde) oyun (spel) sevgi oyunu
elma (appel) ağaç - (boom) elma ağacı
elma (appel) su (sap) elma suyu
kaynak (bron) su (water) kaynak suyu

De bovenstaande voorbeelden zijn eenvoudig, want hun betekenis van de samenstelling komt overeen met deze in het Nederlands.

OPGELET: Het Turkse woord "su" betekent zowel water als "sap" en "water" en is tevens een uitzondering, de 3de persoon wordt hier weergegeven met een "-yu" in plaats van de verwachte "-su".  Dus geen "elma susu" of "kaynak susu"!

 

Logica

Het lijkt misschien niet logisch, maar toch is het logisch dat niet iedere samenstelling rechtstreeks vertaalt kan worden.  Vaak biedt een Nederlands-Turks/Turks-Nederlands woordenboek hierbij de beste oplossing.  Ik zal nu enkele voorbeelden geven van samenstellingen die je niet één op één kunt vertalen :

yatak (bed) oda (kamer) yatak oda = slaapkamer (bedkamer)
elma (appel) ağaç - (boom) elma ağacı
elma (appel) su (sap) elma suyu
kaynak (bron) su (water) kaynak suyu

Sommige Nederlandse samenstellingen zijn in het Turks één woord :

slaapliedje / wiegeliedje ninni
vliegtuig uçak

Sommige Nederlandse samenstellingen zijn in het Turks niet direct vertaalbaar :

hemelbed dört direkli karyola
??? ???

De omgekeerde richting bestaat natuurlijk ook.

Sommige Turkse samenstellingen zijn in het Nederlands één woord :

köpek balığı haai (hondvis)
ayak bileği enkel (voetpols)

Sommige Turkse samenstellingen zijn in het Nederlands niet direct vertaalbaar :

oğul balı ????
rahat düşkünü gemakzuchtig iemand

 

Schrijfwijze

Kijk naar de voorbeelden hierboven, normaal gesproken worden de woorden van samenstellingen in het Turks los van elkaar geschreven.  Dit is echter niet het geval bij alle samenstellingen  :

hava (lucht) liman (haven) havalimanı luchthaven
su (water) çiçek i (bloem) suçiçeği waterpokken / windpokken

en bij sommige samenstellingen ontbreekt de samenstellingsuffix, hierbij kan een woordenboek of een Turk u helpen :

misafir (gast) hane (verblijf) misafirhane gastenverblijf
süt (melk) anne (moeder) sütanne zoogmoeder (melkmoeder)

 

Meervoud

Als je een samenstelling in het meervoud moet plaatsen, moet je er rekening mee houden dat dan de 3de persoon meervoud gebruikt moet worden i.p.v. de 3de persoon enkelvoud (-lErİ i.p.v. -(s)İ).

We krijgen dus :

yatak oda yatak odaları slaapkamers
elma ağa elma ağaçları appelbomen
köpek balığı köpek balıkları haaien
havalimanı havalimanları luchthavens

 


Deze tekst is door mezelf opgesteld, gelieve hem niet te kopiëren zonder voorafgaande toestemming, om deze te bekomen mail me dan op : < fibergeek @ codegurus.be > (gelieve de spaties te verwijderen!).  U kan me op dit e-mailadres ook bereiken i.v.m. opmerkingen, bedenkingen en/of vragen.
 

De vorige les

De lessenindex

De volgende les