Gratis Turkse lessen - De zesentwintigste les

Turks leren

De zesentwintigste les - Het lijdend voorwerp

Inleidend voorbeeld

Werkwoordelijke zinnen gaan meestal gepaard met een lijdend voorwerp. Neem nu het zalig zinnetje "seni seviyorum" ("ik hou van jou" voor de Nederlanders, "ik hou van u" voor de Vlamingen en "ik hou van je" voor de rest).

Letterlijk staat er : "ik ben van je aan het houden". De tegenwoordige tijd wordt dus niet altijd vertaald met "aan het" + infinitief.

In "Seni seviyorum" ben "jij (sen)" het lijdend voorwerp ben "ik (ben)" het onderwerp. De extra "i" die volgt op "sen" geeft aan dat het het lijdend voorwerp is.

De (moeilijke) regels van het spel

Het lijdend voorwerp wordt niet altijd aangegeven met een suffix. De suffix is verplicht :
1) bij voornaamwoorden
2) wanneer het lijdend voorwerp niet vlak voor het werkwoord staat
3) bij de genitiefconstructie (hiertoe komen we pas in les 39)

In de zin "Şarkı söylüyorum." is "şarkı" dus het lijdend voorwerp.

Een lijdend voorwerp waarbij de suffix niet wordt gebruikt, noemt men het onbepaald lijdend voorwerp. Het bepaald lijdend voorwerp is dus een lijdend voorwerp aangegeven met een suffix.

De suffix

De suffix voor het bepaald lijdend voorwerp is "-(y/n)İ". Over die "n" zal ik later meer vertellen.

De plaatsing van het lijdend voorwerp in de zin

Het lijdend voorwerp komt normaal gesproken voor het werkwoord te staan. Het onderwerp komt normaal gesproken helemaal vooraan te staan. Het werkwoord komt normaal gesproken achteraan te staan. We krijgen dus "onderwerp + lijdend voorwerp + werkwoord". NOTA : als je aan les 49 toe bent zul je nog meer leren over de standaard volgorde

Je kan, om stress te geven aan een bepaald zinsdeel, dit vlak voor of vlak na het werkwoord plaatsen.

Voorbeelden

Een bepaald lijdend voorwerp wordt anders vertaald dan een onbepaald lijdend voorwerp. Ik zal enkele voorbeelden geven :

Şarkı söylüyorum.	Ik ben aan het zingen.
Bir şarkı söylüyorum.	Ik ben iets aan het zingen.
Bir şarkı söylüyorum.	Ik ben een lied aan het zingen.
Şarkıyı söylüyorum.	Ik ben het lied aan het zingen.
O şarkıyı söylüyorum.	Ik ben het lied aan het zingen.
O şarkıyı söylüyorum.	Ik ben dat lied aan het zingen.

Şarkı söylüyor.	Hij is aan het zingen.
Şarkıyı söylüyor.	Hij is het lied aan het zingen.
O şarkı söylüyor.	Hij is aan het zingen.
O bir şarkı söylüyor.	Hij is iets aan het zingen.
O bir şarkı söylüyor.	Hij is een lied aan het zingen.
O şarkıyı söylüyor.	Hij is het lied aan het zingen.
O şarkıyı söylüyor.	Hij is dat lied aan het zingen.
O o şarkıyı söylüyor.	Hij is het lied aan het zingen.
O o şarkıyı söylüyor.	Hij is dat lied aan het zingen.

Şarkı söylüyor o.	Hij is aan het zingen.
Şarkıyı söylüyor o.	Hij is het lied aan het zingen.
Bir şarkı söylüyor o.	Hij is iets aan het zingen.
Bir şarkı söylüyor o.	Hij is een lied aan het zingen.
O şarkıyı söylüyor o.	Hij is het lied aan het zingen.
O şarkıyı söylüyor o.	Hij is dat lied aan het zingen.

"O, bu, şu" maken het lijdend voorwerp bepaald! Dus je moet altijd de suffix gebruiken. Ik hoop dat je de aan de bovenstaande voorbeelden aan uit kunt. In "O şarkı söylüyor." is "O" het extern onderwerp, wat dus in betekenis vrijwel gelijk is aan "Şarkı söylüyor.". "şarkıyı" en "o şarkıyı" zijn ook in betekenis vrijwel identiek, hier kan "o" het aanwijzend voornaamwoord "dat" zijn, maar het kan ook gewoon "het" betekenen; afhankelijk van de context. In de laatste 5 voorbeeldzinnen zinnen staat "o", het extern onderwerp, achteraan, dit geeft aan dat het onderwerp het belangrijkst wordt geacht in de boodschap.

Je kan het lijdend voorwerp ook achteraan smijten mits te onthouden dat het dan geen onbepaald lijdend voorwerp meer kan zijn (dus geen "~~Söylüyorum şarkı.~~" maar wel "Söylüyorum şarkıyı."!). Of je kan het extern onderwerp tussen het lijdend voorwerp en het werkwoord smijten, hierbij moet je dan wel onthouden dat het lijdend voorwerp per definitie bepaald wordt (dus "Şarkıyı o söylüyor." i.p.v. "~~Şarkı o söylüyor.~~"!).

Uitdaging

Kan je dit vertalen : "Kalbim şarkı söylüyor."?

De suffix (n-variant)

De "-nİ"-variant van het bepaald lijdend voorwerp wordt gebruikt bij samenstellingen (zie les 29), bij de bezitssuffix en bij sommige woorden. Deze woorden zijn : "O, bu en şu".

Voorbeeld : "Onu diyorum." i.p.v. "~~Oyu~~ diyorum." Deze veel gebruikte voorbeeldzin kan je trouwens vertalen als "Dat bedoel ik (nu/dus)."

Deze tekst is door mezelf opgesteld, gelieve hem niet te kopiëren zonder voorafgaande toestemming, om deze te bekomen mail me dan op : < fibergeek @ codegurus.be > (gelieve de spaties te verwijderen!). U kan me op dit e-mailadres ook bereiken i.v.m. opmerkingen, bedenkingen en/of vragen.

De vorige les

De lessenindex

De volgende les