|
Turks leren |
|
|
De zevende les - Klankwijzigingen Inleiding Een ander belangrijk aspect van de Turkse taal is het wijzigingen van de klinkers bij de vorming van zinnen. Klinkt ingewikkeld maar met een beetje oefening is het snel geleerd en trouwens, je moet het wel leren, wil je Turks leren :-).
Wil je geen theorie lezen maar wil je gewoon weten wat klankwijzigingen betekenen in de praktijk, sla dan dit deeltje over. Waarom de klinkers (de klanken) wijzigingen is moeilijk te zeggen omdat de teletijdsmachine nog niet bestaat en dus ook niemand kan teruggaan om te luisteren hoe de taal ontstaan en geëvolueerd is. Maar er zit een grandioos goedgevonden systeem in. De 8 Turkse klinkers worden onderverdeeld volgens de vorming van de klank. 1) Er zijn 4 voorklinkers en 4 achterklinkers. Voorklinkers worden vooraan in de mond gemaakt, achterklinkers worden achteraan in de mond gemaakt. De algemeen geldende regel is dat wanneer je een in een bepaalde groep zit (voor versus achter), je altijd in die groep blijft om de volgende klinker te weten.
2) De klanken worden vervolgens nog eens in een tweede systeem onderverdeeld. Deze onderdeling wordt ook weer gemaakt volgens de stand van de lippen, bij hoge klinkers zijn de lippen smaller dan bij lage klinkers. Lage klinkers worden dus met bredere lippen gemaakt. Binnen één suffix komen alleen maar hoge klinkers of lage klinkers voor. Suffixen met lage klinkers stellen we voor met een hoofdletter E, suffixen met hoge klinkers stellen we voor met de Turkse hoofdletter İ.
3) De laatste indeling wordt gemaakt tussen geronde klinkers en ongeronde klinkers. Geronde klinkers worden gemaakt met geronde lippen en ongeronde klinkers worden gemaakt met ongeronde lippen.
Ja, en nu?
Er is echter nog een belangrijk eigenaardigheidje, bij een E-suffix (lage klinker) wordt er altijd de voorrang gegeven aan een lage, ongeronde klinker!
In de praktijk
Welke klinker kan er volgen op welke klinker?
En dat waren dan de klankregels in het officiële Turks. Aan de Zwarte Zee klinkt het gesproken Turks totaal anders; meer i's en u's. In het Oosten gaat er meer Arabische invloed komen in de uitspraak, veel meer ch-klanken. Als er meerdere suffixen op elkaar volgen in één woord, wat best wel veel voorkomt aangezien de taal agglutinerend is, dan wordt de klinkerkeuze voor de volgende suffix gebaseerd op de laatste klinker van het reeds gevormde woord. Sommige suffixen, zoals we later zullen leren, vormen hierop een uitzondering en zoals m'n leraar Frans altijd zei: "De uitzondering bevestigt de regel.".
Voorbeelden Op basis van het tabelletje in "in de praktijk" moet je nu in staat zijn om te begrijpen hoe de onderstaande zinnen gebouwd worden. Als voorbeeldsuffixen neem ik er twee uit les 6, één met een hoge klinker "je/jij bent" en één met een lage klinker "ze/zij zijn".je/jij = -sİn
Uitzonderingen Er zijn ook uitzonderingen : sommige woorden, meestal van vreemde origine (afkomst), volgen de standaardregel niet. Ik zal je er meer over vertellen in de 14de les.
Deze tekst is door mezelf opgesteld, gelieve hem niet te
kopiëren zonder voorafgaande toestemming, om deze te bekomen mail me dan op
: < fibergeek @ codegurus.be > (gelieve de spaties te verwijderen!). U
kan me op dit e-mailadres ook bereiken i.v.m. opmerkingen, bedenkingen en/of
vragen. |